Nieuws


Surgical checklists: a systematic review of impacts and implementation

Surgical Safety Checklists zijn mede dankzij het ‘Joint Commission Universal Protocol for Preventing Wrong Site, Wrong Procedure, Wrong Person Surgery’ en de ‘WHO Surgical Safety Checklist’ in veel ziekenhuizen geïmplementeerd. Ook wetenschappelijk is de interesse in het gebruik van Surgical Safety Checklists behoorlijk toegenomen.

Sinds de eerste publicatie van Hayens et al. in 2009 in het befaamde tijdschrift ‘The New England Journal of Medicine’ probeerden verschillende auteurs het bekomen succes, zoals beschreven in deze studie, ook in hun instelling aan te tonen. Naast deze interventionele  studies die zich toelegden op het evalueren van het effect van checklist implementatie, was het snel duidelijk dat veel instellingen worstelden met het sluitend geimplementeerd krijgen van deze checklists. Dit veroorzaakte een tweede stroom van publicaties gericht op de potentiële barrières en de faciliterende factoren bij de implementatie van Surgical Safety Checklists.

In een poging overzicht te scheppen in de bestaande literatuur werd recent, gesponsord door de AHRQ, een systematische review gepubliceerd door Treadwell et al. Deze review bespreekt drie Surgical Safety Checklists. Naast de ‘WHO Surgical Safety Checklist’ en het ‘Joint Commission Universal Protocol for Preventing Wrong Site, Wrong Procedure, Wrong Person Surgery’ wordt ook de ‘Surgical Patient Safety System (SURPASS) checklist’ besproken.

In deze review worden 33 studies besproken die outcome, barrières en facilitatoren voor de implementatie van Surgical Safety Checklists onderzochten. Uit deze review blijkt dat de WHO Surgical Safety Checklist succesvol kan geïmplementeerd worden ongeacht setting en context, type ziekenhuis alsook geïndustrialiseerd of ontwikkelingsland.

Verder toont deze review dat de implementatie van deze checklists is geassocieerd met een verhoogde detectie van potentieel onveilige omstandigheden, verminderde postoperatieve complicaties en verbeterde communicatie tussen zorgprofessionals in het operatiekwartier. Ook wanneer men  kijkt naar de reductie van postoperatieve complicaties met inbegrip van mortaliteit blijken de WHO Surgical Safety Checklist en SURPASS veelbelovende interventies. Verder onderzoek met aandacht voor het werkingsmechanisme van deze checklists is weliswaar wenselijk. Tot op heden is het niet uit te sluiten dat gelijklopende interventies met de introductie van deze checklists de bekomen voordelen deels kunnen verklaren.

Als laatste worden succesfactoren voor de implementatie van deze checklist weergegeven. De belangrijkste zijn: ondersteuning vanuit het management, opleiding naar het gebruik van de checklist, aanpassen van de checklist volgens feedback van de zorgprofessionals en het voorkomen dat checklistitems in meerdere registratiesystemen moeten gevalideerd worden.

Globaal genomen, beschrijft dit wetenschappelijk werk interessante bevindingen. Helaas beperkt de review zich tot een descriptieve opsomming van individuele onderzoeksresultaten zonder aggregatie van outcome gegevens dewelke een meerwaarde zouden geweest zijn om de werkelijke effectiviteit van de beschreven checklists te beoordelen. Het deel waar de implementatie van Surgical Safety Checklists wordt besproken, biedt een mooi overzicht van de bestaande literatuur. Naar ons aanvoelen wordt er echter weinig genuanceerd omgegaan met de diverse methodes en contexten waarin deze inzichten zijn ontstaan. Zoals reeds aangehaald, is dit globaal een interessante studie, zeker de moeite waard om te lezen.

Deze bespreking werd ons aangereikt door Jochen Bergs van de onderzoeksgroep Patient Safety van de Universiteit Hasselt die op dit moment doctoreert rond het gebruik van de Safe Surgery Checklist. Voor meer informatie kunt u hem bereiken via e-mail (jochen.bergs@uhasselt.be).

Deze publicatie kan opgevraagd worden bij greta.vanderveurst@icuro.be: Treadwell JR, Lucas S, Tsou AY. (2013). Surgical checklist - a systematic review of impacts and implementation. BMJ Q&S, Published Online First: [6 Aug 2013] doi: 10.1136/bmjqs - 2012-001797.

Klik hier om de andere items van nieuwsbrief 55 te bekijken.