Nieuws


Ethisch beleid in zorginstellingen: interessante en inspirerende publicaties

Het ethisch handelen in zorginstellingen is een belangrijk thema, zie de vele kwesties, grote en kleine, die zich in de gezondheidszorg macro/meso/micro stellen. Het is ook een gevoelig thema, veel kwesties zijn vaak delicaat, raken aan het verstand, hart en ziel van patiënten en familie. Zorgverleners en instellingen en hebben een grote maatschappelijke impact in onze pluralistische, geseculariseerde samenleving.

Waar traditioneel de individuele besluitvorming de toon bepaalde bij ethisch gevoelige medische praktijken, zien we meer en meer een ‘ethisch instellingsbeleid’ zich ontwikkelen. Zie hierover reeds in Kluwer Uitgevers, Gezondheidszorg, nr. 21, 1-15 december 2005, bespreking van Winklers E.C., ‘The politics of policy writing: how should hospitals deal with moral disagreement about controversiaL medical practices?’, J Med Ethics . 2005 oktober, 31 (10) :559-66.

 

Er is aan lectuur over dit thema voor elk wat wils.

Het boek van Sylvie Tack biedt een zeer goede basis. De referentie is de volgende: ‘Het ethische beleid in zorginstellingen. Rechtspositie van de beheerder, de arts, de patiënt en de overheid bij medische beslissingen rond het levenseinde’, Reeks Gezondheidsrecht Volume 5, Intersentia, Antwerpen, 2013, xxviii + 628 blz.

Dit boek is de handelsversie van het doctoraal proefschrift dat zij verdedigde aan de UGent op 28 september 2012. In drie inleidende onderdelen beschrijft ze de historische context, geeft ze toelichting bij wat ethisch instellingsbeleid is (alle algemene en patiëntspecifieke instellingsvisies, documenten en procedures die betrekking hebben op de praktische, klinische of levensbeschouwelijke kant van de zorgbeslissing) en bespreekt ze de evolutie van de zorginstellingen als ethische normgever. In de vier volgende delen onderzoekt ze kritisch en met nuance vanuit het standpunt van vier belangrijke stakeholders de toelaatbaarheid en grenzen van dergelijk beleid, alsook de rechten en plichten van achtereenvolgens de beheerder, het artsenkorps, de patiënten en de overheid als controle-instantie. De onderzoeksfocus ligt op het instellingsbeleid inzake medische beslissingen rond het levenseinde (MBL’s). Maar heel wat analyses en stellingen in het boek zijn ook toepasbaar op en/of relevant voor andere vormen van ethisch instellingsbeleid (bv. medisch begeleide bevruchting, onderzoek op embryo’s, zwangerschapsafbreking,…). Ook worden maatregelen voorgesteld om de toegang van patiënten tot bij wet geregelde zorgen in België beter te beschermen.

 

Beknopter is de mooie publicatie van Yvonne Denier en Lieve Dhaene, ‘De kracht van mensen. Over waardegedreven leidinggeven in de zorg’, Zorgnet Vlaanderen, 2013, 94 blz.

In zeven hoofdstukken wordt aan de hand van persoonlijke ervaringen en inzichten van leidinggevenden uit ziekenhuizen, ouderenzorg en geestelijke gezondheidszorg van Zorgnet Vlaanderen gepeild naar wat het betekent om op een waardegedreven wijze leiding te geven in een zorginstelling. Net als bij het onderhouden van een mooie tuin vraagt dit actieve passiviteit: kennis en geduld, afstand en actie, ondernemen en ondergaan, contextuele keuzes, en het juiste doen op het juist moment. Hierbij is er relatie tussen zorg en ethiek essentieel, evident, maar nooit af. Telkens opnieuw moet men samen nadenken over wat het goede is om te doen in concrete situaties. En al wordt het tegendeel soms beweerd: ethiek is geen synoniem voor softe romantiek. Ethiek is soms hard en ook in de directiekamer staat men dan voor situaties waar geen goede oplossing voor te vinden is. Deze ‘ethiek van het management’ noopt dan ook tot ‘management van de ethiek’, namelijk naar de kritische vraag zowel persoonlijk maar ook aan de instelling: ‘zijn we als instelling en als manager niet alleen succesvol, maar ook intrinsiek en integraal ‘goed’ bezig? Of – met doel en middel in de juiste relatie en niet omgedraaid – : realiseren we ethisch goede zorg d.m.v. goed en verstandig management?’

 

En tenslotte … voor wie houdt van een korte en krachtige tekst kunnen we steeds de tien vaststellingen van de ICURO-Werkgroep ‘Ethiek in de kliniek’ (WEK) aanbevelen.

 

Voor meer informatie kunt u terecht bij Stefaan Van Roey.