Nieuws


KU Leuven-Metaforum: 13de visietekst ‘Gezondheid en gezondheidszorg: iedereen expert?’ - over ‘Evidence in de gezondheidszorg‘

De interdisciplinaire denktank Metaforum wil de deelname van de KU Leuven aan het maatschappelijk debat versterken. Daartoe ondersteunt Metaforum denkgroepen die wetenschappelijke expertise samenbrengen en onderzoekers vanuit verschillende disciplines in gesprek brengen rond relevante maatschappelijke problemen.

Op 16 maart 2015 werd de 13de visietekst voorgesteld: ‘Gezondheid en gezondheidszorg: iedereen expert?’ over ‘Evidence in de gezondheidszorg’. 

De grote hoeveelheid wetenschappelijke informatie die thans over gezondheid en gezondheidszorg beschikbaar is, staat niet los van de opkomst gedurende de laatste decennia van het principe van Evidence-Based Medicine (EBM). Er gaapt echter een grote kloof tussen deze wetenschappelijke kennis over gezondheid en gezondheidszorg enerzijds en de percepties van de bevolking anderzijds. Bovendien passen ook de zorgverstrekkers niet altijd de basisinzichten van EBM toe. Soms houden ze ook onvoldoende rekening met de persoonlijke situatie van patiënten: hun verlangens en doelstellingen, maar ook de specifieke kennis die patiënten zelf hebben over hun eigen situatie. 

Metaforum richt zich in deze tekst specifiek op de doorstroming van informatie over gezondheid en gezondheidszorg vanuit het standpunt van verschillende maatschappelijke spelers: de wetenschappers, de zorgverstrekkers, de burgers op zoek naar objectieve informatie in de media, de patiënten in hun relatie met de zorgverstrekkers. 

De evolutie in de richting van EBM is positief, maar dat betekent niet dat EBM het magische antwoord biedt op alle vragen in verband met de beste behandeling van individuele patiënten of eenduidig de richting van het algemene gezondheidsbeleid kan vastleggen. Bovendien verschilt de realiteit van het wetenschapsbedrijf van het rooskleurige beeld dat er vaak van wordt opgehangen. 

Zorgverstrekkers staan dus voor een moeilijke opdracht: ze moeten immers de abstracte wetenschappelijke kennis omzetten in concrete en praktische toepassingen. Hierbij volgen ze hun eigen logica. Ze gaan niet altijd even zorgvuldig om met de principes van EBM. Hun denken is overigens, zoals dat van alle mensen, onderhevig aan allerlei vertekeningen, zeker wanneer het gaat om probabilistische redeneringen. Bovendien verloopt de interactie tussen verstrekkers en patiënten soms ver van perfect. De medische wereld hanteert nog al te vaak een eng lichamelijk model dat onvoldoende aansluit bij de persoonlijke beleving van de mensen (zie hierover: ‘Medische verhalen verhalen’ in Nieuwsbrief 84). 

Mensen zijn bekommerd om hun gezondheid. Zij gaan zelf actief op zoek naar informatie op het internet en in de media, maar het is voor hen uiterst moeilijk om de kwaliteit van de aangeboden informatie te beoordelen. Bovendien wordt hun verwerking van die informatie gekleurd door emoties. In extreme gevallen leidt dit zelfs tot de expliciete verwerping van wetenschappelijke inzichten. 

Gezondheidsinformatie wordt voor mensen natuurlijk nog belangrijker wanneer zij bij zichzelf of in hun directe omgeving met ziekte worden geconfronteerd. Het is niet enkel belangrijk dat patiënten goed worden geïnformeerd, zorgverstrekkers moeten ook naar hen luisteren omdat patiënten specifieke kennis hebben die van groot belang kan zijn bij het kiezen van de beste behandeling. De spanning tussen wetenschap en patiënt komt het sterkst tot uiting bij medisch onverklaarde klachten of wanneer patiënten zich wenden tot niet-EBM-gebaseerde therapieën, zoals bijvoorbeeld homeopathie. 

Metaforum leidt uit zijn analyse een reeks van mogelijke beleidsaanbevelingen af. Eerst gaat het richting de macro-omgeving: de creatie van wetenschappelijke kennis en de wijze waarop die aan de bevolking kan gecommuniceerd worden. Vervolgens bekijkt Metaforum de informatie-overdracht in de micro-relaties tussen zorgverstrekkers en patiënten. Het laatste deel vat die aanbevelingen samen in een overzichtelijke lijst.